Wyobraź sobie, że masz do załatwienia ważną sprawę w urzędzie, szybki odbiór dziecka ze szkoły albo wizytę u lekarza, która wypada dokładnie w środku dnia pracy. Urlop wypoczynkowy co do zasady udzielany jest w pełnych dniach – tak mówi Kodeks pracy. Ale co w sytuacji, gdy potrzebujesz tylko dwóch albo trzech godzin wolnego? Czy możesz po prostu wziąć „urlop na godziny”? Sprawdź!
Zobacz też: Czy w Polsce będzie obowiązywał 35 godzinny tydzień pracy?
Artykuł ten wyjaśnia:
Urlop wypoczynkowe – Kodeks pracy
Każdy pracownik ma niezbywalne prawo do corocznego, płatnego urlopu wypoczynkowego, o czym mówi art. 152 Kodeku pracy. Jego wymiar zależy do stażu pracy i wynosi:
- 20 dni przy stażu krótszym niż 10 lat;
- 26 dni po osiągnięciu co najmniej 10 lat zatrudnienia.
W przypadku osób zatrudnionych na część etatu urlop obliczany jest proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy (art. 154 § 2 Kodeksu pracy)
Urlop wypoczynkowy udzielany jest w dni, które zgodnie z grafikiem są dla pracownika dniami pracy, a jego rozlicznie następuje w godzinach odpowiadających dobowemu wymiarowi czasu pracy. Co to zasady jeden dzień urlopu to 8 godzin, chyba że obowiązuje krótsza dobowa norma np. 7 godzin w przypadku osób z umiarkowanym lub znacznym stopniem niepełnosprawności.
Czy można wziąć urlop wypoczynkowy na godziny?
W polskim prawie pracy zasadą jest udzielanie urlopu na cały dzień roboczy, dlatego odpowiedź na pytanie: czy można wziąć urlop na godziny? Co do zasady brzmi: nie. Pracodawca udziela urlopu na dni, które są dla danego pracownika dniami pracy zgodnie z obowiązującym go harmonogramem.
Co więcej, prawo do urlopu określone w art. 152 Kodeksu pracy podkreśla jego nieprzerwany charakter. Wprawdzie art. 163 Kp pozwala na podział urlopu na części na wniosek pracownika, ale ustawodawca zastrzega, że jedna z nich powinna obejmować minimum 14 następujących po sobie dni kalendarzowych. Jego celem jest zapobieganie nadmiernemu rozdrabnianiu urlopu, ma on bowiem służyć realnemu odpoczynkowi i regeneracji pracownika. Właśnie dlatego przynajmniej raz w roku powinien trwać nieprzerwanie co najmniej dwa tygodnie.
Urlop na godziny – wyjątek
Czy pomimo ogólnej zasady, że urlop wypoczynkowy udzielany jest na pełne dni, można skorzystać z niego wymiarze godzinowym? Okazuje się, że Kodeks pracy przewiduje taki wyjątek w art. 154² § 1–4 Kp. Zgodnie z tym przepisem urlopu udziela się w wymiarze godzinowym odpowiadającym dobowemu wymiarowi czasu pracy pracownika w danym dniu.
Przyjęto zasadę, że jeden dzień urlopu równa się 8 godzinom pracy (chyba że pracownika obowiązuje krótsza dobowa norma czasu pracy). W praktyce oznacza to, że jeżeli pracownikowi pozostała mniejsza liczba godzin urlopu niż pełny dobowy wymiar czasu pracy, może otrzymać urlop tylko na część dnia roboczego i właśnie wtedy mówimy o urlopie na godziny.
Przykład:
Pracownik zatrudniony w równoważnym systemie czasu pracy złożył wniosek o urlop wypoczynkowy na wtorek 30 lipca 2024 roku. Tego dnia zgodnie z grafikiem ma zaplanowane 12 godzin pracy, jednak do wykorzystania został mu już tylko 1 dzień urlopu, czyli 8 godzin. W takiej sytuacji pracodawca może udzielić mu wolnego jedynie na 8 godzin, a pozostałe 4 godziny pracownik musi przepracować. Zgodnie z art. 154² § 2 KP dzień urlopu odpowiada bowiem 8 godzinom pracy, co w praktyce prowadzi do zastosowania urlopu w wymiarze godzinowym.
Urlop w godzinach a nadgodziny
Choć przepisy nie przewidują możliwości swobodnego korzystania z urlopu wypoczynkowego na godziny czy połowę dnia pracy, Kodeks pracy daje inną opcję częściowego zwolnienia z obowiązków służbowych. Zgodnie z art. 151² § 1 pracownik może złożyć pisemny wniosek o udzielenie czasu wolnego w zamian za przepracowane godziny nadliczbowe. Warto jednak podkreślić, że nie jest to urlop w ścisłym znaczeniu tego słowa.
Co więcej, pracodawca może również samodzielnie udzielić czasu wolnego – bez wniosku pracownika – najpóźniej do końca okresu rozliczeniowego, przy czym wymiar tego wolnego wynosi o połowę więcej niż liczba przepracowanych godzin nadliczbowych. Należy pamiętać, że w takim przypadku pracownik zachowuje prawo do pełnego wynagrodzenia, ale jednocześnie nie otrzymuje dodatku za nadgodziny.
Urlop na godziny – propozycja i stanowisko Ministerstwa
Do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wpłynęła petycja postulująca zmianę Kodeksu pracy, umożliwiająca korzystanie z urlopu wypoczynkowego nie tylko w pełnych dniach, lecz także w wymiarze godzinowym – np. zamiast 26 dni, pracownik mógłby dysponować 208 godzinami urlopu, wykorzystując je elastycznie, w zależności od potrzeb codziennych, jak wizyta u lekarza czy załatwienie spraw bankowych.
Ministerstwo jednak stanowczo odrzuca tę propozycję. W odpowiedzi przypomniano, że urlop wypoczynkowy ma przede wszystkim służyć regeneracji sił, a nie załatwianiu spraw. Jego forma powinna być “w naturze”, czyli faktycznie jako czas wolny od pracy. Resort zaznaczył, że obecnie nie prowadzi prac legislacyjnych w tym kierunku i nie ma takich planów, a ewentualna zmiana wymagałaby szerokich konsultacji, analizy kosztów społecznych i gospodarczych oraz uzgodnień z przedstawicielami związków zawodowych i pracodawców.
Zobacz inne artykuły na blogu:
Wzory CV
Szablony CV
Przykładowe CV
Na czym polega podstawowy system czasu pracy?
Umowa zlecenie a urlop: czy na umowie zlecenie jest urlop?
Ile godzin ma etat? Sprawdź, ile godzin w miesiącu się pracuje!
Storytelling – co to jest? Czemu służy? Jak skutecznie go wykorzystać?
Ile kobieta może dźwigać w pracy? Poznaj normy dźwigania dla kobiet i mężczyzn
Czy lista obecności pracownika to konieczność? Co powinna zawierać?
Na czym polega system pracy weekendowej? Dla kogo taka forma?
Nieusprawiedliwiona nieobecność w pracy: ile można mieć NN w pracy?
Jaka obowiązuje maksymalna temperatura w pracy, a ile minimalna? Do ilu stopni można pracować?
