Wyobraź sobie, że właśnie zostałeś tatą. Emocje sięgają zenitu, a w Twojej głowie zaczynają pojawiać się pytania o wolne dni w pracy. Wpisujesz w wyszukiwarkę “urlop tacierzyński” i zaraz potem “urlop ojcowski”. Brzmi podobnie? Wiele osób myli te dwa pojęcia, choć w praktyce oznaczają zupełnie inne przywileje. Oba stworzone są z myślą o ojcach, ale różnice między nimi mogą zadecydować o tym, kiedy i jak z nich skorzystasz. Urlop tacierzyński a ojcowski – w tym artykule dowiesz się, czym się różnią!
Sprawdź też: Zakres obowiązków pracownika – co to? [wzór zakresu obowiązków]
Artykuł ten przedstawia:
Urlop ojcowski i tacierzyński – komu przysługują?
Wbrew obiegowej opinii, urlop ojcowski i tacierzyński nie są zarezerwowane wyłącznie dla pracowników zatrudnionych na etacie. Kluczowe jest to, by być objętym ubezpieczeniem chorobowym, i nie ma tu znaczenia, czy podlegasz mu obowiązkowo, czy dobrowolnie. Dzięki temu z urlopów może skorzystać nie tylko pracownik, ale także zleceniobiorca czy osoba prowadząca własną działalność gospodarczą.
Prawo do urlopu ojcowskiego i tacierzyńskiego pojawia się w dwóch przypadkach: kiedy urodzi Ci się dziecko oraz kiedy je przysposobisz bądź przyjmiesz na wychowanie jako rodzina zastępcza. Co ciekawe, w Kodeksie pracy znajdziesz zapisy wyłącznie o urlopie ojcowskim. “Urlop tacierzyński” to potoczna nazwa pozostałej części urlopu macierzyńskiego, z której mama dziecka rezygnuje na rzecz taty. To rozwiązanie daje ojcom możliwość spędzenia jeszcze więcej czasu z maluchem, a jednocześnie odciąża mamę w pierwszych tygodniach czy miesiącach opieki.
Urlop ojcowski a urlop tacierzyński – ile trwają?
Urlop ojcowski ma jasno określony wymiar – maksymalnie 14 dni kalendarzowych. Co ważne, od kilku lat nie musisz już wykorzystywać go w całości za jednym razem. Obecnie możesz podzielić ten czas na maksymalnie dwie części, przy czym żadna nie może być krótsza niż 7 dni. Takie rozwiązanie daje większą elastyczność – możesz zaplanować wolne w taki sposób, by jak najlepiej dopasować je do potrzeb rodziny, np. część tuż po narodzinach dziecka, a resztę w późniejszym, równie ważnym momencie.
Urlop tacierzyński z kolei nie ma sztywno określonej długości w przepisach. jego wymiar zależy od tego, z ilu tygodni urlopu macierzyńskiego zrezygnuje mama dziecka – może to zrobić najwcześniej po 14 tygodniach od porodu. A więc tacierzyński może trwać:
- 6 tygodni przy jednym dziecku;
- 17 tygodni przy dwojgu;
- 19 tygodni przy trojgu;
- 21 tygodni przy czworgu;
- 23 tygodnie w przypadku narodzin lub przyjęcia pięciorga i więcej dzieci.
Dzięki temu tata może przejąć opiekę na dłużej, pozwalając mamie wrócić wcześniej do pracy lub po prostu odpocząć po intensywnym czasie opieki nad noworodkiem.
Urlop ojcowski a tacierzyński – różnice
Największa różnica między urlopem tacierzyńskim a ojcowskim dotyczy czasu i sposobu ich wykorzystania. Tacierzyński musi być wykorzystany w całości i bez przerw – od razu po tym, jak mama dziecka zrezygnuje z pozostałej części swojego urlopu macierzyńskiego. Nie ma tu możliwości podziału na kilka części ani przesunięcia w czasie. Z kolei urlop ojcowski daje znacznie większą swobodę – nie trzeba brać go tuż po narodzinach. Tata ma na to aż dwa lata, czyli do momentu ukończenia przez dziecko 24. miesiąca życia, a dodatkowo może podzielić go na dwie równe części.
Istotne jest też to, że w przypadku urlopu ojcowskiego ojciec może przebywać na wolnym w tym samym czasie, gdy mama korzysta z urlopu macierzyńskiego. Przy tacierzyńskim taka opcja nie istnieje – rodzice nie mogą korzystać z niego jednocześnie. Dzięki temu w przypadku ojcowskiego można wspólne spędzać pierwsze tygodnie z dzieckiem, natomiast tacierzyński częściej pełni rolę przejęcia opieki, gdy mam wraca już do pracy lub potrzebuje przerwy.
Jak wnioskować o urlop ojcowski i tacierzyński?
Aby skorzystać z urlopu ojcowskiego, musisz złożyć u swojego pracodawcy pisemny wniosek – najlepiej na specjalnym formularzu, który często jest dostępny w dziale kadr. Ważny jest termin: dokument powinien trafić do pracodawcy najpóźniej 7 dni przed planowanym rozpoczęciem urlopu. Do wniosku zwykle dołącza się skrócony odpis aktu urodzenia dziecka lub inny dokument potwierdzający fakt jego narodzin czy przysposobienia.
Procedura w przypadku urlopu tacierzyńskiego jest nieco bardziej złożona, bo wiąże się z przejęciem części urlopu macierzyńskiego. Ojciec musi zgłosić w zakładzie pracy chęć skorzystania z niego najpóźniej 14 dni przed rozpoczęciem. Równolegle mama dziecka powinna poinformować swojego pracodawcę o rezygnacji z pozostałej części urlopu macierzyńskiego i to co najmniej 7 dni przed powrotem do pracy. W praktyce oznacza to, że wnioski obojga rodziców muszą być dobrze skoordynowane, aby uniknąć przerw w uprawnieniach i problemów formalnych.
Sprawdź też:
Jaki zasiłek dla ojca?
Za czas urlopu ojcowskiego przysługuje Ci zasiłek macierzyński w wysokości 100 proc. podstawy wymiaru. Podstawę tę stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenia z 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc, w którym powstało prawo do zasiłku. Oznacza to, że przez całe dwa tygodnie ojcowskiego otrzymasz pełne wynagrodzenie liczone według tej średniej.
W przypadku urlopu tacierzyńskiego zasady ustalania podstawy zasiłku są identyczne, jednak wysokość świadczenia zależy od momentu i sposobu złożenia wniosku. Za część odpowiadającą urlopowi macierzyńskiemu przysługuje 100 proc. podstawy wymiaru, natomiast za okres odpowiadający urlopowi rodzicielskiemu – 70 proc. Jeżeli jednak w ciągu 21 dni od porodu złożysz wniosek o udzielenie urlopu macierzyńskiego i rodzicielskiego w pełnym wymiarze, wtedy za całość otrzymasz zasiłek w wysokości 81,5 proc. podstawy. To oznacza, że odpowiednie zaplanowanie i terminowe złożenie dokumentów może mieć realny wpływ na wysokość Twojego wynagrodzenia w czasie opieki nad dzieckiem.
Urlop ojcowski a urlop tacierzyński – tabela
| Kryterium | Urlop ojcowski | Urlop tacierzyński |
| Podstawa prawna | Uregulowany w Kodeksie pracy. | Nieuregulowany wprost w Kodeksie pracy – potoczna nazwa części urlopu macierzyńskiego przekazanej ojcu. |
| Komu przysługuje | Osobie objętej ubezpieczeniem chorobowym (obowiązkowo lub dobrowolnie): pracownikowi, zleceniobiorcy, przedsiębiorcy; w przypadku narodzin, przysposobienia lub przyjęcia dziecka do rodziny zastępczej. | Osobie objętej ubezpieczeniem chorobowym – na takich samych zasadach jak przy urlopie ojcowskim. |
| Czas trwania | Maksymalnie 14 dni, możliwy podział na 2 części po min. 7 dni każda. | Zależny od niewykorzystanej części urlopu macierzyńskiego przez matkę – od 6 do 23 tygodni, w zależności od liczby dzieci. |
| Termin wykorzystania | Do ukończenia przez dziecko 24. miesiąca życia. | Od razu po rezygnacji matki z części urlopu macierzyńskiego (bez możliwości przerwania lub przesunięcia). |
| Możliwość jednoczesnego korzystania z matką | Tak – może trwać równolegle z urlopem macierzyńskim matki. | Nie – rodzice nie mogą korzystać z niego jednocześnie. |
| Podział na części | Możliwy – maksymalnie 2 części po min. 7 dni. | Niemożliwy – trzeba wykorzystać w całości. |
| Procedura wnioskowania | Wniosek pisemny do pracodawcy min. 7 dni przed planowanym rozpoczęciem. | Zgłoszenie przejęcia urlopu macierzyńskiego do pracodawcy min. 14 dni przed rozpoczęciem; mama musi poinformować swojego pracodawcę min. 7 dni przed powrotem do pracy. |
| Zasiłek | 100% podstawy wymiaru (średnia z 12 miesięcy). | 100% podstawy za część odpowiadającą urlopowi macierzyńskiemu; 70% za część odpowiadającą urlopowi rodzicielskiemu; 81,5% przy złożeniu wniosku w ciągu 21 dni po porodzie o pełny wymiar. |
Urlop tacierzyński a ojcowski – podsumowanie
Urlop ojcowski i tacierzyński to dwa różne rozwiązania, które łączy jeden cel – umożliwienie tacie aktywnego udziału w opiece nad dzieckiem. Choć nazwy bywają mylone, ich zasady, czas trwania i sposób przyznawania różnią się znacząco. Warto znać te różnice, aby wybrać opcję najlepiej dopasowaną do potrzeb swojej rodziny i odpowiednio zaplanować wnioski oraz terminy. Świadome skorzystanie z przysługujących uprawnień to nie tylko wsparcie dla mamy, ale też bezcenny czas spędzony z maluchem w pierwszych miesiącach jego życia.
Zobacz również:
Wzory CV
Szablony CV
Przykładowe CV
Koszt pracownika 2025: ile kosztuje pracownik?
Coaching co to? Jaka jest jego rola w biznesie?
Na czym polega podstawowy system czasu pracy?
Prokrastynacja – co to jest? Jak walczyć z prokrastynacją?
Czy w Polsce będzie obowiązywał 35 godzinny tydzień pracy?
Ile godzin ma etat? Sprawdź, ile godzin w miesiącu się pracuje!
Na czym polega system pracy weekendowej? Dla kogo taka forma?
Czym charakteryzuje się kontrakt menedżerski? Kiedy warto go zawrzeć?
E commerce co to? Wszystko, co musisz wiedzieć o handlu eletronicznym
Czym zajmuje się social media manager? Jak zacząć pracę w branży social media?
Jak wygląda praca w ruchu ciągłym? [Przykładowy harmonogram pracy w ruchu ciągłym]
System RCP: jak działa elektroniczna rejestracja czasu pracy? Jakie ma wady i zalety?
