Urlop wypoczynkowy stanowi jedno z podstawowych praw pracownika zatrudnionego na umowę o pracę. Co do zasady, jego wymiar zależy od stażu pracy – może wynosić 20 lub 26 dni po przekroczeniu 10 lat pracy. Ale co dzieje się, gdy granicę tych 10 lat osiągasz w trakcie roku kalendarzowego? Właśnie w takiej sytuacji wkracza urlop uzupełniający. Dowiedz się, kto może liczyć na taki urlop, jak się go oblicza i kiedy dokładnie przysługuje!
Urlop uzupełniający – to warto wiedzieć:
Umowa o pracę a przysługujący urlop
Jeśli jesteś zatrudniony na umowę o pracę, zyskujesz gwarancję urlopu wypoczynkowego. To właśnie ta forma zatrudnienia – uregulowana przez Kodeks pracy – daje pracownikowi najwięcej przywilejów w zakresie dni wolnych. Niezależnie od branży, w której pracujesz, przysługują Ci określone uprawnienia:
- coroczny urlop wypoczynkowy;
- urlop na żądanie;
- opieka nad dzieckiem;
- urlop okolicznościowy;
- urlop bezpłatny.
To jednak nie wszystko. Kiedy Twój staż pracy osiąga próg 10 lat, zwiększa się także wymiar przysługującego urlopu wypoczynkowego. I tu pojawia się mniej znane, choć istotne pojęcie: urlop uzupełniający.
Czym jest urlop uzupełniający?
Urlop uzupełniający to dodatkowe dni wolne, które zyskujesz w roku, w którym osiągasz 10 lat stażu pracy liczonego do celów urlopowych. Od tego momentu Twój roczny wymiar urlopu zwiększa się z 20 do 26 dni. Różnica wynosi 6 dni – i to właśnie te dodatkowe dni określamy jako urlop uzupełniający.
Jeśli przekroczenie granicy 10 lat stażu następuje w ciągu roku – nawet w jego ostatnich dniach – masz prawo do pełnych 6 dni dodatkowego urlopu za cały rok. W takiej sytuacji nie stosuje się żadnego wyliczania proporcjonalnego. Przykład? Jeśli 10-letni staż uzyskasz 30 grudnia, to nadal należy Ci się dodatkowe 6 dni urlopu za ten rok.
Wyjątek pojawia się tylko wtedy, gdy Twoja umowa o pracę kończy się w trakcie roku, w którym nabywasz prawo do dłuższego urlopu. W takiej sytuacji dodatkowe dni wolne wyliczane są proporcjonalnie do okresu, który przepracujesz po przekroczeniu progu 10 lat.
Kiedy i komu przysługuje urlop uzupełniający?
Urlop uzupełniający przysługuje Ci, gdy w trakcie roku kalendarzowego osiągasz 10 lat stażu pracy, a tym samym zyskujesz prawo do urlopu wypoczynkowego w wyższym wymiarze, czyli 26 zamiast 20 dni.
Zauważ, że w Polsce urlop naliczany jest z góry na początku każdego roku. Zatem jeśli w styczniu przyznano Ci 20 dni wolnego, a np. we wrześniu osiągniesz 10-letni staż pracy – zgodnie z prawem przysługują Ci dodatkowe 6 dni, czyli właśnie urlop uzupełniający.
Kiedy dokładnie możesz z niego skorzystać? Wówczas, gdy przed osiągnięciem 10-letniego stażu zdążysz wykorzystać cały swój dotychczasowy urlop. Mówi o tym art. 158 Kodeksu pracy:
Pracownikowi, który wykorzystał urlop za dany rok kalendarzowy, a następnie uzyskał w ciągu tego roku prawo do urlopu w wyższym wymiarze, przysługuje urlop uzupełniający.
A co jeśli nie zdążysz wykorzystać tych 20 dni, zanim nabędziesz prawo do wyższego wymiaru? W takiej sytuacji urlop uzupełniający nie przysługuje Ci formalnie jako “osobna pula”, ale zwiększa się Twój ogólny limit dni wolnych. W praktyce oznacza to, że nadal masz tyle samo urlopu do wykorzystania, tyle że nie występuje on pod nazwą “urlop uzupełniający”.
Z czego wynika nabycie prawa do 26 dni urlopu w trakcie roku kalendarzowego?
10-letni staż pracy nie musi oznaczać faktycznie przepracowanych dziesięciu lat na etacie. Kodeks pracy pozwala wliczyć do niego także okres nauki i to niezależnie od tego, kiedy dana szkoła została ukończona.
Zgodnie z art. 155 Kodeksu pracy do stażu pracy wlicza się:
- do 3 lat – za ukończenie zasadniczej szkoły zawodowej;
- do 5 lat – za ukończenie średniej szkoły zawodowej;
- 4 lata – za ukończenie szkoły ogólnokształcącej (liceum);
- 6 lat – za ukończenie szkoły policealnej;
- 8 lat – za ukończenie szkoły wyższej (studiów).
Pamiętaj też o jednej istotnej zasadzie: okresów nauki nie można sumować. Oznacza to, że nawet jeśli ukończyłeś zarówno liceum, jak i studia wyższe, do stażu pracy wliczany będzie tylko jeden – najwyższy z tych okresów. W praktyce więc osobie z wyższym wykształceniem przysługuje 8 lat stażu “na start”, a jeśli po studiach przepracowała zaledwie 2 lata, już osiąga wymagany próg 10 lat stażu urlopowego i zyskuje prawo do 26 dni urlopu rocznie.
Wniosek o urlop uzupełniający – wzór:
Chcesz skorzystać z urlopu uzupełniającego? Zacznij od udokumentowania swojego stażu pracy. Poinformuj pracodawcę o nabyciu prawa do urlopu w wyższym wymiarze i przekaż odpowiednie dokumenty, najczęściej będą to świadectwa pracy z poprzednich miejsc zatrudnienia oraz dyplomy potwierdzające ukończenie szkoły, jeśli okres nauki ma zostać wliczony do stażu urlopowego.
Po stronie pracodawcy leży weryfikacja tych danych. Gdy potwierdzi, że spełniasz warunki, powinien niezwłocznie zaktualizować Twój wymiar urlopu i przyznać Ci dodatkowe dni wolne – dokładnie 6 dni urlopu uzupełniającego. Od tego momentu możesz je normalnie wykorzystać.
Sam wniosek o urlop uzupełniający niczym nie różni się od zwykłego wniosku o urlop wypoczynkowy. Nie musisz pisać żadnego oddzielnego pisma, wystarczy, że złożysz standardowy wniosek o urlop, zgodnie z przyjętymi w Twojej firmie zasadami. Może to być formularz papierowy lub – co dziś coraz częstsze – wniosek elektroniczny w systemie kadrowym.
Urlop uzupełniający jak liczyć?
Obliczenie urlopu uzupełniającego jest bardzo proste. Wystarczy ustalić różnicę między dotychczasowym a nowym wymiarem urlopu. Skoro podstawowy wymiar to 20 dni, a po osiągnięciu 10-letniego stażu pracy wzrasta on do 26 dni, to urlop uzupełniający wynosi dokładnie 6 dodatkowych dni wolnych od pracy.
Co ważne – tego urlopu nie przelicza się proporcjonalnie do momentu, w którym osiągniesz wymagany staż. Niezależnie od tego, czy nabędziesz prawo do dłuższego urlopu w styczniu, lipcu czy grudniu, zawsze otrzymasz pełne 6 dni. Warunkiem jest jedno: musisz wcześniej wykorzystać przysługujące Ci 20 dni urlopu z niższego wymiaru. Jeśli tego nie zrobisz, urlop uzupełniający nie zostanie przyznany – po prostu nie będzie potrzebny, bo Twoja nowa pula urlopu zostanie automatycznie uzupełniona do 26 dni na przyszłość.
A co, jeśli zdobędziesz prawo do urlopu uzupełniającego, ale nie zdążysz go wykorzystać do końca roku? Spokojnie – nic nie przepada. Taki urlop przechodzi na kolejny rok i zgodnie z przepisami powinien zostać wykorzystany najpóźniej do końca pierwszego kwartału, czyli do 31 marca.
Czym jest urlop uzupełniający dla nauczyciela?
W przypadku nauczycieli zatrudnionych w szkołach, w których obowiązują wakacje letnie i ferie zimowe, urlop uzupełniający ma nieco inne znaczenie niż w ogólnych przepisach Kodeksu pracy. Dla tej grupy zawodowej przepisy przewidują szczególne rozwiązanie: jeśli nauczyciel nie mógł wykorzystać przysługujących mu 8 tygodni urlopu wypoczynkowego w czasie ferii szkolnych, przysługuje mu właśnie urlop uzupełniający.
Urlop ten dotyczy sytuacji, w których nauczyciel – z przyczyn niezależnych od siebie – nie mógł skorzystać z wolnego w okresie zimowej lub letniej przerwy w nauce. Zgodnie z art. 66 Karty Nauczyciela, przyczyny te mogą obejmować m.in.:
- chorobę lub odosobnienie z powodu choroby zakaźnej;
- urlop macierzyński, ojcowski, rodzicielski lub na warunkach urlopu macierzyńskiego;
- urlop dla poratowania zdrowia;
- ćwiczenia wojskowe lub krótkotrwałe przeszkolenie wojskowe.
W takich przypadkach nauczyciel ma prawo do urlopu uzupełniającego w czasie trwania roku szkolnego – tak, aby zagwarantować mu pełne 8 tygodni wypoczynku, do których jest ustawowo uprawniony.
Zmiana urlopu z 20 na 26 dni w trakcie roku – podsumowanie
- Urlop uzupełniający to dodatkowe dni wolne, które przysługują pracownikowi zatrudnionemu na umowę o pracę po osiągnięciu 10 lat stażu pracy.
- Różnica między dotychczasowym wymiarem urlopu (20 dni) a nowym (26 dni) wynosi 6 dni i to właśnie one tworzą urlop uzupełniający.
- Urlop po 10 latach pracy nabywasz bez względu na to, czy wymagany staż osiągniesz w styczniu, czy w grudniu. Warunkiem jest jednak wcześniejsze wykorzystanie pełnych 20 dni podstawowego urlopu.
- Do stażu pracy wlicza się nie tylko faktyczne zatrudnienie, ale również okres nauki.
- Odrębne zasady obowiązują nauczycieli – jeśli nie mogli wykorzystać przysługujących 8 tygodni urlopu w trakcie ferii z powodu np. choroby czy urlopu macierzyńskiego, mogą liczyć na urlop uzupełniający również w ciągu roku szkolnego.
Znajomość tych zasad pozwoli Ci w pełni korzystać z należnych dni wolnych i zaplanować wypoczynek zgodnie z prawem.
To również może Cię zainteresować:
Koszt pracownika 2025: ile kosztuje pracownik?
Coaching co to? Jaka jest jego rola w biznesie?
Na czym polega podstawowy system czasu pracy?
Prokrastynacja – co to jest? Jak walczyć z prokrastynacją?
Czy w Polsce będzie obowiązywał 35 godzinny tydzień pracy?
Ile godzin ma etat? Sprawdź, ile godzin w miesiącu się pracuje!
Na czym polega system pracy weekendowej? Dla kogo taka forma?
Czym charakteryzuje się kontrakt menedżerski? Kiedy warto go zawrzeć?
E commerce co to? Wszystko, co musisz wiedzieć o handlu eletronicznym
Czym zajmuje się social media manager? Jak zacząć pracę w branży social media?
Jak wygląda praca w ruchu ciągłym? [Przykładowy harmonogram pracy w ruchu ciągłym]
System RCP: jak działa elektroniczna rejestracja czasu pracy? Jakie ma wady i zalety?
