W codziennej praktyce wielu pracowników oraz pracodawców pojawia się pytanie o różnicę między świadczeniami przysługującymi za czas choroby. W polskim systemie funkcjonują dwa podstawowe rodzaje świadczeń związanych z niezdolnością do pracy z powodu choroby: wynagrodzenie chorobowe i zasiłek chorobowy. Choć oba dotyczą tego samego okresu – choroby i niezdolności do pracy – różnią się warunkami, organem wypłacającym, okresem obowiązywania oraz wysokością. W niniejszym artykule dokładnie przeanalizujemy te różnice, zasady obliczania, procedury, a także najczęściej pojawiające się pytania w tym zakresie. Wynagrodzenie chorobowe a zasiłek chorobowy – sprawdź!
To Cię zainteresuje: Choroba zawodowa – Czy należy Ci się odszkodowanie za chorobę zawodową?
Artykuł dokładnie wyjaśnia:
- Co to jest wynagrodzenie chorobowe?
- Czym jest zasiłek chorobowy?
- Zasiłek chorobowy a wynagrodzenie chorobowe – zmiany i tendencje, czyli na co zwrócić uwagę w przyszłości?
- Najczęściej zadawane pytania – wynagrodzenie chorobowe a zasiłek chorobowy (FAQ)
- Okres wyczekiwania a wynagrodzenie chorobowe – ile trwa?
- Urlop bezpłatny a wynagrodzenie chorobowe – jak wygląda sytuacja dla pracownika?
- Wynagrodzenie chorobowe po ustaniu zatrudnienia – co się dzieje w takim przypadku?
- Wynagrodzenie chorobowe a zasiłek chorobowy w ciąży – co to oznacza dla kobiet?
Wynagrodzenie chorobowe a zasiłek chorobowy – podsumowanie
Co to jest wynagrodzenie chorobowe?
Wynagrodzenie chorobowe to świadczenie wypłacane przez pracodawcę pracownikowi za okres niezdolności do pracy spowodowanej chorobą lub koniecznością izolacji w związku z chorobą zakaźną (a także wypadkiem w drodze lub z pracy). Podstawą prawną jest m.in. art. 92 Kodeksu pracy.
Kto, kiedy i przez jaki okres ma prawo do wynagrodzenia chorobowego?
- Pracownik musi podlegać obowiązkowemu ubezpieczeniu chorobowemu (zazwyczaj jest to osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę).
- Prawo to przysługuje za czas niezdolności do pracy z powodu choroby lub izolacji w konsekwencji choroby zakaźnej, wypadku w drodze do pracy lub z pracy, choroby przypadającej w czasie ciąży oraz poddania się badaniom dla kandydatów-dawców tkanek, komórek lub pobrania tkanek, komórek.
- Okres, przez który pracodawca wypłaca wynagrodzenie chorobowe – zazwyczaj są to pierwsze 33 dni chorobowego, czyli niezdolności do pracy w roku kalendarzowym. W przypadku pracownika, który ukończył 50. rok życia, to tylko pierwsze 14 dni.
- Wypłata nie następuje w każdym przypadku – pracownicy muszą spełnić odpowiedni okres zatrudnienia/ubezpieczenia przed nabyciem tego prawa (np. 30 dni nieprzerwanego podlegania ubezpieczeniu chorobowemu), choć w praktyce przy stosunku pracy czas ten często jest spełniony.
Chorobowe a wynagrodzenie, czyli jak oblicza się wynagrodzenie chorobowe?
Procedura obliczenia wygląda następująco:
- ustala się podstawę wymiaru – zwykle przeciętne miesięczne wynagrodzenie pracownika za pewien okres (dla uproszczenia często 12 miesięcy) pomniejszone o składki na ubezpieczenia społeczne (emerytalne, rentowe, chorobowe);
- oblicza się stawkę dzienną – podstawę wymiaru dzieli się przez 30 dni;
- stawkę dzienną mnoży się przez procent świadczenia – zwykle 80 proc., co oznacza, że pensja na chorobowym wynosi 80 proc. podstawy. Przykładowo: jeżeli pracownik miał prawo do wynagrodzenia chorobowego, to otrzyma 80 proc. podstawy za każdy dzień niezdolności;
- w wyjątkowych sytuacjach (np. wypadek przy pracy, choroba w czasie ciąży) przysługuje 100 proc. podstawy;
- wynagrodzenie chorobowe przysługuje również za dni wolne od pracy (np. soboty, niedziele, święta) w okresie trwania zwolnienia lekarskiego. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy cały miesiąc pracownik był niezdolny i nie pracował żadnego dnia, wówczas dni wolne mogą być wyłączone.
Wynagrodzenie chorobowe jest więc świadczeniem krótkoterminowym, wypłacanym przez pracodawcę, za pierwsze dni choroby pracownika. Jego wysokość wynika z wynagrodzenia pracownika i procentu określonego w przepisach (zwykle 80 proc.). Zasady naliczania są jasno określone w przepisach Kodeksu pracy oraz regulacjach dotyczących świadczeń chorobowych.
Sprawdź też: Zmiana adresu zameldowania – gdzie zgłosić? Jakie formalności należy wypełnić?
Czym jest zasiłek chorobowy?
Zasiłek chorobowy to świadczenie pieniężne z ubezpieczenia chorobowego finansowane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) lub płatnika składek (w zależności od sytuacji pracodawcy) i przysługujące za okres niezdolności do pracy spowodowanej chorobą lub innymi przyczynami. Podstawą prawną jest m.in. ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa.
Kiedy i kto ma prawo do zasiłku chorobowego?
- Osoba musi być objęta ubezpieczeniem chorobowym – obowiązkowym lub dobrowolnym. Przykładowo: pracownik zatrudniony na podstawie umowy o pracę, członek rolniczej spółdzielni, osoba prowadząca działalność gospodarczą, ale tylko jeśli przystąpiła do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego.
- Prawo do zasiłku chorobowego nabywa się po upływie określonego okresu wyczekiwania – 30 dni dla obowiązkowego ubezpieczenia, 90 dni dla dobrowolnego. Są jednak wyjątki, np. wypadek w drodze do pracy lub z pracy.
- Zasiłek przysługuje za cały okres niezdolności do pracy (ponad okres wynagrodzenia chorobowego) aż do wyczerpania tzw. okresu zasiłkowego, który wynosi 182 dni (lub 270 dni w przypadku ciąży czy gruźlicy).
- Po wyczerpaniu limitu (182/270 dni) możliwe jest ubieganie się o świadczenie rehabilitacyjne.
Obliczanie zasiłku chorobowego
Na czym polega wyliczanie zasiłku chorobowego? Wytyczne są bardzo zbliżone do zasad obliczania wynagrodzenia chorobowego.
- Ustala się podstawę wymiaru – przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacane pracownikowi za okres 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy.
- Dzienna podstawa zasiłku chorobowego – dzieli się podstawę przez 30 dni.
- Standardowy procent – 80 proc. podstawy wymiaru. W wyjątkowych okolicznościach (ciąża, wypadek w drodze do pracy) 100 proc.
- Wypłata obejmuje również dni wolne od pracy
Zasiłek chorobowy to świadczenie długookresowe, wypłacane przez ZUS (lub pracodawcę-płatnika w określonych sytuacjach) za okres niezdolności do pracy wykraczający poza okres, za który przysługuje wynagrodzenie chorobowe. Jego wysokość jest również ustawowo określona (80 lub 100 proc.) i obliczana na podstawie analogicznych zasad jak wynagrodzenie chorobowe.
Czy zasiłek chorobowy może być wypłacany przez pracodawcę?
Tak – sytuacja zależy jednak od liczby zatrudnionych pracowników oraz innych kryteriów. W przypadku mniejszych pracodawców (do 20 pracowników) to pracodawca może wypłacać zasiłek chorobowy, który zostaje potem rozliczony z ZUS. W innych wypadkach to ZUS bezpośrednio wypłaca świadczenie.
Zasiłek chorobowy a wynagrodzenie chorobowe – zmiany i tendencje, czyli na co zwrócić uwagę w przyszłości?
Warto mieć na uwadze, że system świadczeń chorobowych podlega zmianom legislacyjnym. Na przykład pojawiły się pomysły w sektorze publicznym dotyczące likwidacji wynagrodzenia chorobowego w dotychczasowym kształcie i przesunięcia całości wypłat na zasiłek chorobowy finansowany z ZUS. Oznacza to, że aktualne zasady (wynagrodzenie chorobowe przez pierwsze 33 dni, potem zasiłek) mogą ulec zmianie, dlatego pracodawcy i pracownicy powinni śledzić aktualności prawne.
Najczęściej zadawane pytania – wynagrodzenie chorobowe a zasiłek chorobowy (FAQ)
1. Okres wyczekiwania a wynagrodzenie chorobowe – ile trwa?
Okres wyczekiwania to czas, który musi upłynąć od momentu objęcia pracownika ubezpieczeniem chorobowym do nabycia prawa do świadczeń w razie choroby. W przypadku wynagrodzenia chorobowego pracownik zatrudniony na podstawie umowy o pracę nabywa to prawo po 30 dniach nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego. Oznacza to, że jeśli zachoruje wcześniej – przed upływem tego okresu – nie otrzyma wynagrodzenia chorobowego, chyba że wcześniej podlegał ubezpieczeniu bez przerwy (np. zmienił pracę i zachował ciągłość ubezpieczenia). Od tej zasady istnieją wyjątki, np. osoby, które podlegają ubezpieczeniu chorobowemu z mocy prawa (absolwenci podejmujący pracę w ciągu 90 dni od zakończenia szkoły, pracownicy po służbie wojskowej czy po urlopie macierzyńskim) – nabywają prawo do wynagrodzenia chorobowego bez okresu wyczekiwania.
2. Urlop bezpłatny a wynagrodzenie chorobowe – jak wygląda sytuacja dla pracownika?
W okresie urlopu bezpłatnego pracownik nie podlega ubezpieczeniu chorobowemu, ponieważ stosunek pracy zostaje w tym czasie zawieszony. Oznacza to, że jeśli zachoruje w trakcie trwania urlopu bezpłatnego, nie przysługuje mu wynagrodzenie chorobowe ani zasiłek chorobowy. Prawo do tych świadczeń wraca dopiero po zakończeniu urlopu i ponownym objęciu ubezpieczeniem chorobowym. Co ważne, choroba, która rozpocznie się przed urlopem bezpłatnym, a trwa także w jego czasie, jest rozliczana tylko za okres sprzed rozpoczęcia urlopu. Sam urlop bezpłatny nie wydłuża też okresu zasiłkowego – dni wolne nie są wliczane do limitu 182 dni, ale też nie dają prawa do świadczeń.
3. Wynagrodzenie chorobowe po ustaniu zatrudnienia – co się dzieje w takim przypadku?
Po ustaniu stosunku pracy pracownik nie ma prawa do wynagrodzenia chorobowego, ponieważ świadczenie to wypłaca wyłącznie pracodawca za okres zatrudnienia. Jeśli jednak niezdolność do pracy powstanie po rozwiązaniu umowy, pracownik może otrzymać zasiłek chorobowy z ZUS, o ile spełnia warunki do jego przyznania, m.in. choroba rozpoczęła się w ciągu 14 dni (lub 3 miesięcy w przypadku chorób zakaźnych) od ustania zatrudnienia, a wcześniej pracownik był objęty ubezpieczeniem chorobowym. Zasiłek ten przysługuje maksymalnie przez 182 dni, jednak nie obejmuje okresu, gdy osoba miała prawo do innych świadczeń, np. emerytury, renty lub zasiłku dla bezrobotnych.
4. Wynagrodzenie chorobowe a zasiłek chorobowy w ciąży – co to oznacza dla kobiet?
W przypadku niezdolności do pracy przypadającej w okresie ciąży kobieta ma prawo do 100 proc. podstawy wymiaru zarówno w ramach wynagrodzenia chorobowego, jak i zasiłku chorobowego. Oznacza to, że w czasie zwolnienia lekarskiego z powodu ciąży otrzymuje pełne świadczenie, bez potrącenia 20 proc. Wynagrodzenie chorobowe wypłaca pracodawca za pierwsze 33 dni, a następnie – od 34. dnia – zasiłek chorobowy wypłacany jest przez ZUS. Warto pamiętać, że kobieta w ciąży może pobierać zasiłek chorobowy nawet przez 270 dni, czyli dłużej niż standardowy okres 182 dni, co stanowi istotne zabezpieczenie finansowe w tym szczególnym czasie.
Wynagrodzenie chorobowe a zasiłek chorobowy – podsumowanie
Rozróżnienie między wynagrodzeniem chorobowym a zasiłkiem chorobowym jest niezwykle istotne – zarówno z perspektywy pracownika, jak i pracodawcy.
- Wynagrodzenie chorobowe – wypłacane przez pracodawcę, dotyczy krótszego okresu (pierwsze 33 lub 14 dni), podstawą jest wynagrodzenie pracownika, zwykle 80 proc.
- Zasiłek chorobowy – wypłacany przez ZUS (lub pracodawcę-płatnika w określonych warunkach), dotyczy dłuższego okresu, również 80 proc. (lub 100 proc. w wyjątkowych okolicznościach), podobna procedura obliczeniowa, inne zasady nabycia prawa do świadczenia.
Dla pracownika kluczem jest świadomość, czy objęty jest ubezpieczeniem chorobowym, ile dni już chorował w roku, jakie ma składniki wynagrodzenia – to wszystko wpływa na wysokość świadczenia i jego wypłatę. Dla pracodawcy natomiast ważne jest prowadzenie odpowiednich rejestrów, poprawne obliczenia i terminowe przekazywanie danych do ZUS.
Zachęcamy do przejrzenia pozostałych artykułów na naszym blogu:
Wzory CV
Szablony CV
Przykładowe CV
Na czym polega metoda STAR w rekrutacji?
Know how co to znaczy? Jak można je chronić?
Jak zachować ciągłość pracy przy zmianie pracy?
Rachunek do umowy zlecenia – wzór i omówienie
Ile zarabia anestezjolog? Kto to? Na czym polega jego praca?
Praca tymczasowa: jakie prawa ma pracownik tymczasowy?
Świadczenie Aktywnie w domu – dla kogo? Jak je uzyskać?
Czy praca w sobotę jest dozwolona? Co na to Kodeks pracy?
Ciągły stres w pracy? Jak sobie z nim radzić? Techniki i porady dla każdego
Emerytura i praca jednocześnie? Wszystko, co musisz wiedzieć o pracy na emeryturze
Co powinien zawierać regulamin pracy? Od ilu pracowników jest obowiązkowy?
Praca rotacyjna – co to znaczy? Czy jest dobrym sposobem na motywowanie pracowników?
Jak napisać podziękowanie za współpracę? Krótkie podziękowanie dla szefa i współpracowników
Praca zmianowa: co warto o niej wiedzieć? Jak w praktyce wygląda system pracy zmianowej?
