W dzisiejszych czasach Twoje dane mogą wpaść w niepowołane ręce szybciej, niż myślisz, a numer PESEL to jedna z najcenniejszych informacji dla oszustów. Na szczęście teraz możesz go zastrzec i zyskać dodatkową ochronę przed wyłudzeniem kredytu, pożyczki czy zakupu na raty na Twoje nazwisko. Na czym dokładnie polega zastrzeżenie PESEL? Kiedy warto to zrobić i czy procedura jest skomplikowana? Sprawdź!
Zastrzeżenie PESEL – to warto wiedzieć:
Czym jest numer PESEL?
Numer PESEL to coś więcej niż tylko ciąg jedenastu cyfr. To Twój osobisty identyfikator w systemie państwowym, który towarzyszy Ci praktycznie przez całe życie. Zawiera zakodowaną datę urodzenia, oznaczenie płci, numer porządkowy oraz tzw. cyfrę kontrolną. Dzięki niemu możliwa jest szybka i jednoznaczna identyfikacja każdej osoby, czy to w urzędzie, u notariusza, w szpitalu czy podczas podpisywania umowy.
Numer PESEL otrzymujesz automatycznie, bez konieczności składania jakiegokolwiek wniosku – wystarczy zgłoszenie narodzin dziecka w urzędzie stanu cywilnego. W wyjątkowych sytuacjach PESEL może być nadany także cudzoziemcom, jeśli planują dłuższy pobyt w Polsce.
Do czego służy numer PESEL?
Na co dzień PESEL bywa niezbędny w różnych sytuacjach: przy rejestracji w systemie ePUAP, w bankowości internetowej, przy podpisywaniu umów, w kontaktach z urzędami czy podczas zakupu usług abonamentowych. To właśnie ten numer często umożliwia zaciągnięcie kredytu lub pożyczki nawet online. Niestety sprawia to również, że PESEL staje się łakomym kąskiem dla oszustów.
Jeśli ktoś nieuczciwy wejdzie w posiadanie Twojego numeru PESEL, może próbować wykorzystać go do zaciągnięcia zobowiązania na Twoje dane. W efekcie to Ty możesz zostać obciążony spłatą cudzych długów. Aby temu zapobiec, wprowadzono możliwość zastrzeżenia PESEL-u, czyli zablokowania możliwości wykorzystania go do celów finansowych bez Twojej zgody.
Od kiedy zastrzeżenie PESEL jest możliwe?
Możliwość zastrzeżenia numeru PESEL pojawiła się stosunkowo niedawno – 17 listopada 2023 roku. Właśnie wtedy w polskim porządku prawnym wprowadzono nowe narzędzie ochrony danych osobowych, które pozwala każdemu obywatelowi na zablokowanie swojego PESEL-u przed wykorzystaniem go przez osoby trzecie np. w banku, firmie pożyczkowej, kancelarii notarialnej czy u operatora telekomunikacyjnego.
Przez pierwsze miesiące funkcjonowania systemu ochrona ta miała charakter raczej formalny – instytucje nie miały jeszcze obowiązku sprawdzać, czy numer PESEL klienta został zastrzeżony. Dopiero od 1 czerwca 2024 roku, banki, parabanki i inne podmioty mają prawny obowiązek weryfikacji danych w rejestrze zastrzeżeń PESEL. Od tej daty system realnie chroni użytkowników i skutecznie przeciwdziała wyłudzeniom.
Na czym polega zastrzeżenie numeru PESEL?
Zastrzeżenie PESEL to forma zabezpieczenia, która chroni Cię przed wyłudzeniem zobowiązań finansowych na Twoje dane. Po zastrzeżeniu numeru nikt – ani osoba trzecia, ani Ty sam – nie może wykorzystać go do zawarcia żadnej umowy, czy to kredytu, pożyczki czy zakupu ratalnego.
Zastrzeganie PESEL wprowadzono po wielu przypadkach oszustw, w których wystarczał sam numer PESEL, by zaciągnąć zobowiązanie finansowe, często bez jakiejkolwiek weryfikacji. Po kilku miesiącach wychodziło na jaw, że ofiara musi spłacać cudzy dług, a oszust dawno zniknął.
Co konkretnie blokuje zastrzeżenie numeru PESEL?
Zastrzeżenie numeru PESEL całkowicie blokuje możliwość wykorzystania go w obrocie prawnym i finansowym. Dotyczy to między innymi:
- podpisania umowy kredytowej lub pożyczkowej, również przez internet;
- dokonania czynności notarialnych, jeśli stroną jest osoba fizyczna z aktywnym zastrzeżeniem PESEL – w szczególności;
– kupna, sprzedaży lub obciążenia nieruchomości, udziałów, praw użytkowania wieczystego czy spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu;
– sporządzenia pełnomocnictwa do takich działań;
- wypłaty z banku gotówki przekraczającej trzykrotność aktualnego minimalnego wynagrodzenia.
Czego nie ogranicza zastrzeżony PESEL?
Zastrzeżenie numeru PESEL nie oznacza, że nie możesz normalnie funkcjonować. Wręcz przeciwnie – większość codziennych spraw załatwisz bez przeszkód. Ograniczenia dotyczą głównie zawierania umów finansowych, takich jak kredyty czy pożyczki, ponieważ od 1 czerwca 2024 roku banki i inne instytucje mają obowiązek sprawdzania statusu PESEL przed podpisaniem takich dokumentów.
Z zastrzeżonym numerem PESEL nadal możesz bez problemu:
- zarejestrować się do lekarza (zarówno publicznie, jak i prywatnie);
- zrealizować receptę w aptece;
- wypłacić gotówkę z bankomatu;
- zlecać przelewy bankowe;
- wyjechać za granicę – PESEL nie wpływa na przekraczanie granic;
- załatwiać sprawy urzędowe np. zgłosić zameldowanie, odebrać dowód osobisty, zarejestrować pojazd.
Zatem jeśli nie planujesz w najbliższym czasie zawierania umowy finansowej lub czynności notarialnej, zastrzeżenie PESEL będzie dla Ciebie niewidoczne na co dzień – ale może skutecznie ochronić Cię przed poważnym oszustwem.
Jak długo działa zastrzeżenie PESEL i czy można je cofnąć?
Dobra wiadomość: zastrzeżenie nie jest ostateczne ani nieodwracalne. Możesz je w każdej chwili:
- cofnąć tymczasowo np. na czas podpisania konkretnej umowy;
- ponownie aktywować, nawet tego samego dnia, bez żadnych opłat.
Cały proces jest bezpłatny, a zastrzeżenia dokonuje się na wniosek właściciela PESEL – online przez portal mObywatel albo stacjonarnie w dowolnym urzędzie gminy. Nie ma żadnych limitów co do liczby zastrzeń – możesz je aktywować i cofać tak często, jak potrzebujesz.
Zastrzeżenie PESEL – przykład:
Pani Ewa zastrzegła swój numer PESEL, żeby nikt nie zaciągnął pożyczki na jej dane. Po kilku tygodniach dostała nową pracę, a firma poprosiła o dane do umowy oraz założenie konta pracowniczego. Bank odmówił założenia rachunku – PESEL był zablokowany. Pani Ewa chwilowo cofnęła zastrzeżenie, załatwiła formalności i tego samego dnia znowu aktywowała blokadę. Dzięki temu zyskała spokój i nadal kontroluje, kto i kiedy może korzystać z jej danych.
Jak zastrzec PESEL?
Zastanawiasz się, jak zastrzec numer PESEL? To proste szybkie i co najważniejsze bezpłatne. Masz do wyboru dwie drogi: elektroniczną i stacjonarną. W obu przypadkach czynność może wykonać każda osoba pełnoletnia posiadająca numer PESEL (dzieci nie mają takiego uprawnienia). Jeśli chcesz zabezpieczyć swoje dane przed nieautoryzowanym użyciem, wystarczy kilka kroków, by zyskać realną ochronę.
Jak zastrzec PESEL przez internet?
Do zastrzeżenia numeru PESEL online potrzebujesz aktywnego profulu zaufanego, podpisu elektronicznego, aplikacji mObywatel lub dostępu do bankowości elektronicznej. Najwygodniejszym sposobem jest skorzystanie z serwisu mObywatel.
Po zalogowaniu do systemu wybierz opcję “Zastrzeż PESEL” i gotowe. System od razu rejestruje zastrzeżenie i nie wymaga żadnych dodatkowych działań. Cała procedura trwa dosłownie chwilę, a efekt jest natychmiastowy.
Jak zastrzec PESEL stacjonarnie?
Jeśli wolisz załatwiać sprawy osobiście, możesz zastrzec numer PESEL w dowolnym urzędzie gminy, a także w niektórych placówkach Poczty Polskiej lub bankach. Wystarczy zabrać ze sobą dowód osobisty i zgłosić taką potrzebę pracownikowi obsługi.
Do zastrzeżenia wymagane jest wypełnienie krótkiego wniosku. Możesz go pobrać i wydrukować wcześniej ze strony gov.pl, ale jeśli nie masz takiej możliwości – nie martw się. W każdym urzędzie możesz poprosić urzędnika o wydrukowanie formularza na miejscu. Pracownik pomoże Ci również w jego wypełnieniu, jeśli będzie taka potrzeba.
Pamiętaj, że ta forma zastrzeżenia PESEL, podobnie jak internetowa, jest całkowicie bezpłatna i działa natychmiast.
Zastrzeż PESEL również przez pełnomocnika
Jeśli z różnych powodów nie możesz samodzielnie zastrzec swojego numer PESEL, w wyjątkowych sytuacjach może to zrobić za Ciebie pełnomocnik, ale tylko wtedy, gdy spełnione są określone warunki.
Zastrzeżenia PESEL w imieniu innej osoby mogą dokonać:
- opiekunowie prawni;
- kuratorzy;
- pełnomocnicy posiadający pełnomocnictwo szczególne (wystawione wyłącznie w tym celu).
Warto wiedzieć, że takiego zastrzeżenia nie można dokonać online, w banku ani na poczcie, a wyłącznie w urzędzie gminy. Usługa nadal pozostaje całkowicie darmowa.
Jakie dokumenty należy ze sobą zabrać?
Pełnomocnik musi przedstawić kilka dokumentów:
- wniosek o zastrzeżenie lub cofnięcie PESEL;
- swój dowód osobisty lub paszport;
- dokument potwierdzający status opiekuna lub kuratora;
- pełnomocnictwo szczególne zawierające uzasadnienie, dlaczego osoba nie może złożyć wniosku osobiście (np. z powodu choroby, niepełnosprawności lub innej poważnej przeszkody).
Jak cofnąć zastrzeżenie PESEL-u?
Jeśli potrzebujesz zaciągnąć kredyt, podpisać ważną umowę lub dokonać czynności notarialnej, możesz w każdej chwili cofnąć zastrzeżenie swojego numeru PESEL. Procedura jest niemal identyczna jak samo zastrzeżenie i równie prosta.
Zrobisz to zarówno online, jak i stacjonarnie. Tak jak w przypadku zastrzeżenia, usługa jest całkowicie darmowa i nieograniczona – możesz cofać i ponownie zastrzegać numer PESEL tyle razy, ile potrzebujesz, nawet kilka razy w ciągu jednego dnia. Po cofnięciu zastrzeżenia PESEL zostaje odblokowany, co oznacza, że możesz go legalnie wykorzystać np. do podpisania umowy pożyczki, sprzedaży nieruchomości czy ustanowienia pełnomocnictwa.
To może Ci się spodobać:
Wzory CV
Szablony CV
Przykładowe CV
Koszt pracownika 2025: ile kosztuje pracownik?
Coaching co to? Jaka jest jego rola w biznesie?
Na czym polega podstawowy system czasu pracy?
Prokrastynacja – co to jest? Jak walczyć z prokrastynacją?
Czy w Polsce będzie obowiązywał 35 godzinny tydzień pracy?
Ile godzin ma etat? Sprawdź, ile godzin w miesiącu się pracuje!
Na czym polega system pracy weekendowej? Dla kogo taka forma?
Czym charakteryzuje się kontrakt menedżerski? Kiedy warto go zawrzeć?
E commerce co to? Wszystko, co musisz wiedzieć o handlu eletronicznym
Czym zajmuje się social media manager? Jak zacząć pracę w branży social media?
Jak wygląda praca w ruchu ciągłym? [Przykładowy harmonogram pracy w ruchu ciągłym]
System RCP: jak działa elektroniczna rejestracja czasu pracy? Jakie ma wady i zalety?
