Ryzyko zawodowe określa prawdopodobieństwo wystąpienia niepożądanych zdarzeń związanych z wykonywaną pracą powodujących wystąpienie u pracowników niekorzystnych skutków zdrowotnych. Ocena ryzyka zawodowego jest obowiązkiem pracodawcy, mającym na celu poprawę warunków pracy oraz ochronę zdrowia i życia pracowników. Dowiedz się więcej!
Sprawdź: Szkolenia BHP – kogo w zakładzie obowiązuje szkolenie w zakresie BHP?
Ocena ryzyka zawodowego – spis treści:
Co określa ryzyko zawodowe? Ryzyko zawodowe definicja
Co to jest ryzyko zawodowe BHP? Ryzyko zawodowe to możliwość doznania uszczerbku na zdrowiu lub utraty życia przez pracownika podczas wykonywania przez niego zadań na stanowisku pracy. Dochodzi do tego poprzez wystąpienie procesów lub zdarzeń niepożądanych, takich jak upadek z wysokości, porażenie prądem elektrycznym i innych.
Sprawdź: Wypadek przy pracy
Ocena ryzyka zawodowego – definicja
Co to jest ocena ryzyka zawodowego? Jest to proces analizy ryzyka w miejscu pracy oraz wyznaczanie jego dopuszczalności. To nie tylko strategia, która ma na celu zabezpieczenie pracowników przed potencjalnymi zagrożeniami, ale także istotny wymóg prawny – pracodawca jest zobowiązany do oceny i udokumentowania ryzyka zawodowego związanego z wykonywaną pracą, powinien również zastosować środki profilaktyczne minimalizujące to ryzyko.
Zgodnie z Kodeksem pracy:
“Art. 226. Pracodawca:
1) ocenia i dokumentuje ryzyko zawodowe związane z wykonywaną pracą oraz stosuje niezbędne środki profilaktyczne zmniejszające ryzyko;
2) informuje pracowników o ryzyku zawodowym, które wiąże się z wykonywaną pracą, oraz o zasadach ochrony przed zagrożeniami”.
Dodatkowo zgodnie z art. 237 (11a) § 1:
“Pracodawca konsultuje z pracownikami lub ich przedstawicielami wszystkie działania związane z bezpieczeństwem i higieną pracy, w szczególności dotyczące […] oceny ryzyka zawodowego występującego przy wykonywaniu określonych prac oraz informowania pracowników o tym ryzyku”.
Pracodawca ma obowiązek zapewnienia pracownikom bezpieczeństwa i higieny pracy, w tym zapobiegania zagrożeniom, zagwarantowania właściwej organizacji pracy, stosowania koniecznych środków profilaktycznych, a także informowania i szkolenia pracowników.
Więcej: Prawa i obowiązki pracownika i pracodawcy – co określa Kodeks pracy?
Czym są zagrożenia na stanowisku pracy?
Zagrożenia w pracy zostały zdefiniowane w § 2 pkt 13 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy jako “stan środowiska pracy mogący spowodować wypadek lub chorobę”
Zagrożenia zawodowe to po prostu szkodliwe czynniki chemiczne, biologiczne, a także prąd elektryczny, śliskie powierzchnie, zbyt wysoka lub niska temperatura, ruchome części maszyn, hałas itd.
Sprawdź: Praca na wysokości – jak zdobyć uprawnienia do pracy na wysokości?
Kiedy i kto przeprowadza ocenę ryzyka zawodowego?
Przepisy nie wskazują, kto powinien przeprowadzać ocenę ryzyka zawodowego. Praktyka pokazuje, że w mniejszych przedsiębiorstwach, w których pracodawcy są odpowiednio przygotowani, to oni przeprowadzają ocenę, jednak większe firmy zlecają to zadanie specjalistom ds. BHP lub zewnętrznym ekspertom.
Ważne: Pracodawca decyduje o tym, kto przeprowadza ocenę ryzyka zawodowego.
Ryzyko zawodowe BHP – kiedy przeprowadza się ocenę ryzyka zawodowego?
Ocenę ryzyka zawodowego należy przeprowadzić przy tworzeniu nowych stanowisk pracy, okresowo i zawsze, gdy stosowane informacje straciły swoją aktualność. Państwowa Inspekcja Pracy wyszczególnia następujące przypadki:
- podczas wprowadzania zmian na stanowiskach pracy;
- po zmianie obowiązujących wymagań, np. wprowadzeniu nowych norm najwyższych dopuszczalnych natężeń czynników szkodliwych;
- po wprowadzeniu zmian stosowanych środków ochrony indywidualnej lub zbiorowej;
- w przypadku popełnienia błędów w poprzedniej ocenie;
- w sytuacji, gdy w poprzedniej ocenie nie uwzględniono czynników środowiska pracy istotnych dla bezpieczeństwa pracowników.
Zajrzyj do innych artykułów w tematyce bezpieczeństwa i higieny pracy:
Państwowa Inspekcja Pracy (PIP) – czym się zajmuje?
Czym jest ergonomia pracy? Na co należy zwrócić uwagę? [Definicja ergonomii i rodzaje ergonomii]
Ile kobieta może dźwigać w pracy? Poznaj normy dźwigania dla kobiet i mężczyzn
Ciągły stres w pracy? Jak sobie z nim radzić? Techniki i porady dla każdego
Ocena ryzyka zawodowego – krótki przewodnik
Prawidłowo przeprowadzona ocena ryzyka zawodowego składa się z dwóch głównych etapów: analizy ryzyka oraz wyznaczenia dopuszczalności ryzyka.
Etap I to przeanalizowanie ryzyka zawodowego, w tym celu należy:
- zebrać informacje niezbędne do wykonania oceny;
- zidentyfikować zagrożenia w środowisku pracy;
- oszacować ryzyko zawodowe związane z istniejącymi zagrożeniami.
Etap II polega na wyznaczeniu dopuszczalności ryzyka zawodowego dla ocenianego stanowiska pracy.
1. Jak zebrać informacje niezbędne do wykonania oceny?
Rozpocznij ocenę ryzyka zawodowego od zgromadzenia potrzebnych informacji, do których należą:
- lokalizacja stanowiska pracy;
- zadania bądź operacje technologiczne wykonywane na danym stanowisku przez pracownika;
- pracownicy ze szczególnym uwzględnieniem osób, w przypadku których ryzyko związane z oddziaływaniem zagrożeń może być większe w porównaniu z innymi pracownikami, czyli kobiety w ciąży, młodociani oraz osoby niepełnosprawne;
- stosowane środki pracy i materiały technologiczne;
- wykonywane czynności, a także czas i sposób ich wykonywania;
- zagrożenia, które już zostały wskazane (na przykład w instrukcjach użytkowania maszyn i urządzeń) wraz z ich źródłami;
- możliwe skutki występujących zagrożeń (zarówno wydarzenia jak i skutki zdrowotne);
- stosowane środki ochrony zbiorowej i indywidualnej;
- wyniki pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia (jeżeli były przeprowadzane, a jeśli są konieczne do przeprowadzenia, należy zrobić to niezwłocznie);
- wyniki badań i pomiarów ochrony przeciwpożarowej;
- wypadki i choroby zawodowe, którym uległy osoby pracujące na stanowisku pracy;
- wymagania przepisów prawnych i norm określających minimalne wymagania bezpieczeństwa i higieny pracy na ocenianym stanowisku;
- opinie i uwagi pracowników dotyczące ich stanowisk pracy.
2. W jaki sposób zidentyfikować zagrożenia w środowisku pracy?
Następnym krokiem jest rozpoznanie, czy zagrożenie istnieje oraz jego scharakteryzowanie. Taka identyfikacja zagrożeń polega na:
- określeniu wszystkich czynników niebezpiecznych, szkodliwych i uciążliwych, które występują na stanowisku pracy, przy czym należy pamiętać, aby nie pominąć żadnego z nich;
- skoncentrowanie się na czynnikach, które na danym stanowisku pracy i w określonych okolicznościach mogą stworzyć największe zagrożenie;
- ustalenie, w jaki sposób te czynniki mogą oddziaływać na człowieka (na przykład przez drogi wchłaniania);
- ustalenie czasu lub częstotliwości narażenia pracownika na zagrożenie;
- wskazanie liczby osób narażonych na te czynniki oraz ich płci i wieku;
- określenie sposobu ujawniania się zagrożenia.
3. Jak oszacować ryzyko zawodowe związane ze zidentyfikowanymi zagrożeniami?
Kiedy zagrożenia zostały zidentyfikowane, można przejść do oszacowania związanego z nimi ryzyka na podstawie dwóch elementów:
- prawdopodobieństwa wystąpienia urazu ciała lub utraty zdrowia;
- ciężkości możliwego urazu ciała lub pogorszenia stanu zdrowia.
Prawdopodobieństwo wystąpienia urazu ciała lub utraty zdrowia szacuje się na podstawie czasu, przez jaki pracownik jest narażony na działanie czynnika szkodliwego lub niebezpiecznego oraz ludzkich możliwości uniknięcia, lub ograniczenia skutków zagrożeń.
Ocena ryzyka zawodowego może zostać wykonana na podstawie wyników pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy.
Pamiętaj!
To ważne:
Ocena ryzyka zawodowego może być przeprowadzona w oparciu o Polską Normę PN-N-18002:2011 Systemy zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy. Ogólne wytyczne do oceny ryzyka zawodowego.
Ocena ryzyka zawodowego – dokumentacja
Pracodawca ma obowiązek prowadzenia dokumentacji oceny ryzyka zawodowego oraz zastosowanych niezbędnych środków profilaktycznych. Zgodnie z rozporządzeniem w sprawie ogólnych przepisów BHP powinna ona zawierać opis ocenianego stanowiska pracy z wyszczególnieniem:
- stosowanych maszyn, narzędzi i materiałów;
- wykonywanych zadań;
- występujących na stanowisku niebezpiecznych, szkodliwych i uciążliwych czynników środowiska pracy;
- zastosowanych środków ochrony zbiorowej i indywidualnej;
- osób pracujących na tym stanowisku;
- wyników przeprowadzonej oceny ryzyka zawodowego dla każdego z czynników oraz niezbędnych środków profilaktycznych zmniejszających ryzyko;
- daty przeprowadzenia ostatniej oceny oraz osoby dokonującej oceny.
Pisemne potwierdzenie zapoznania się z oceną ryzyka zawodowego podpisane przez pracownika przechowuje się w części B akt osobowych.
Chcesz dowiedzieć się więcej? Sprawdź:
Wzory CV
Szablony CV
Przykładowe CV
Leśniczy: ile zarabia? Jak zostać leśniczym?
Co to jest kapitał początkowy i jak się go ustala?
Czy na macierzyńskim można pracować?
Urlop tacierzyński a ojcowski: czym się różnią?
Kiedy przydatne jest zastrzeżenie PESEL i jak to zrobić?
Co to jest refaktura, jak ją wystawić i w jakiej sytuacji?
Jak zaplanować odejście z pracy i podziękować za współpracę?
Kiedy wejdzie w życie jawność wynagrodzeń? Co mówią przepisy?
Na czym polega rekrutacja online i jak się do niej przygotować?
Czy można wziąć urlop na godziny? Jak działa to w praktyce?
Czy dozwolone jest badanie alkomatem w pracy? Co mówią przepisy?
Pokrewieństwo a powinowactwo: jak określić stopnie pokrewieństwa w rodzinie?
