Kary porządkowe ułatwiają zachowanie porządku i dyscypliny w miejscu pracy, ponadto umożliwiają egzekwowanie wykonywania podstawowych obowiązków przez pracowników. Obowiązujące przepisy wskazują, za które z niewłaściwych zachowań można nałożyć kary porządkowe – Kodeks pracy dokładnie reguluje to zagadnienie. Rodzaje kar porządkowych to upomnienie, nagana i kara pieniężna – omawiamy, w jakich sytuacjach pracodawca może je zastosować.
Zajrzyj: Idealne CV – jak powinno wyglądać CV i co powinno zawierać? Idealne CV – Ciekawe CV
Kary porządkowe – dowiesz się:
Jakie są rodzaje kar pracowniczych ?
Kara porządkowa jest środkiem dyscyplinującym, który pracodawca stosuje gdy osoba zatrudniona narusza obowiązki pracownicze. Przepisy wskazują na konkretne sytuacje, w których dopuszczalne są kary dla pracowników:
- Kara upomnienia dla pracownika – pracodawca może ją zastosować wobec pracownika, który nie przestrzega ustalonej organizacji i porządku w procesie pracy, przepisów BHP, przepisów przeciwpożarowych, a także przyjętego sposobu potwierdzania przybycia i obecności w miejscu pracy oraz usprawiedliwiania nieobecności.
Przykładowo, upomnienie dla pracownika można zastosować, gdy regularnie spóźnia się on do pracy.
- Kara nagany dla pracownika – podobnie jak karę upomnienia, można stosować ją w przypadku nieprzestrzegania przez pracownika ustalonej organizacji i porządku w procesie pracy, przepisów BHP, przeciwpożarowych oraz przyjętego sposobu potwierdzania przybycia i obecności w pracy, czy usprawiedliwiania nieobecności w pracy.
Kara porządkowa w formie nagany może zostać zastosowana na przykład w przypadku uporczywego nieprzestrzegania przepisów BHP.
- Kara finansowa dla pracownika – pracodawca może stosować ją kiedy pracownik nie przestrzega przepisów BHP, przeciwpożarowych lub opuścił pracę bez usprawiedliwienia. Kara pieniężna może zostać nałożona również kiedy pracownik stawi się do pracy w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu, a także jeżeli spożywał alkohol lub środek działający podobnie do alkoholu w czasie pracy.
Karę pieniężną można zastosować na przykład gdy pracownik opuścił pracę bez usprawiedliwienia.
Kara nałożona na pracownika powinna być proporcjonalna do jego przewinienia. Ponadto pracodawca powinien poinformować pracownika o przyczynie nałożenia kary porządkowej w formie pisemnej.
Kara porządkowa Kodeks pracy – co stanowią przepisy?
Dopuszczalne kary porządkowe wymienione są w art. 108 Kp:
“§ 1. Za nieprzestrzeganie przez pracownika ustalonej organizacji i porządku w procesie pracy, przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów przeciwpożarowych, a także przyjętego sposobu potwierdzania przybycia i obecności w pracy oraz usprawiedliwiania nieobecności w pracy, pracodawca może stosować:
1) karę upomnienia;
2) karę nagany.
§ 2. Za nieprzestrzeganie przez pracownika przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy lub przepisów przeciwpożarowych, opuszczenie pracy bez usprawiedliwienia, stawienie się do pracy w stanie nietrzeźwości albo w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu lub spożywanie alkoholu lub zażywanie środka działającego podobnie do alkoholu w czasie pracy – pracodawca może również stosować karę pieniężną.
§ 3. Kara pieniężna za jedno przekroczenie, jak i za każdy dzień nieusprawiedliwionej nieobecności, nie może być wyższa od jednodniowego wynagrodzenia pracownika, a łącznie kary pieniężne nie mogą przewyższać dziesiątej części wynagrodzenia przypadającego pracownikowi do wypłaty, po dokonaniu potrąceń, o których mowa w art. 87 § 1 pkt 1-3.
§ 4. Wpływy z kar pieniężnych przeznacza się na poprawę warunków bezpieczeństwa i higieny pracy”.
Nie można zapominać o istotnym przepisie Kodeksu pracy, który stanowi, że kara może być zastosowana tylko po uprzednim wysłuchaniu pracownika.
Co ważne, Kodeks pracy kary porządkowe wymienia w sposób szczegółowy i nie jest możliwe ukaranie pracownika karą porządkową za przewinienie nieuwzględnione w przepisach. Z uwagi na to nie ma możliwości nałożenia kary porządkowej na pracownika, który przykładowo dopuścił się kradzieży lub nie wywiązuje się ze swoich obowiązków w sposób sumienny i staranny.
Warto mieć na uwadze, że z powodu ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych, pracodawca ma prawo rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia (o czym stanowi art. 52 Kp.).
Kiedy można zastosować kary finansowe w pracy?
Karę pieniężną pracodawca może stosować gdy pracownik nie przestrzega przepisów BHP lub przepisów przeciwpożarowych, opuścił pracę bez usprawiedliwienia, stawił się do pracy w stanie nietrzeźwości lub w stanie po użyciu alkoholu bądź środka działającego podobnie do alkoholu, a także jeżeli spożywał alkohol lub zażywał środek działający podobnie do alkoholu w czasie pracy.
Warto wiedzieć: Czy dozwolone jest badanie alkomatem w pracy? Co mówią przepisy?
Kary pieniężne w pracy są najsurowszymi spośród określonych w przepisach kar porządkowych. Kodeks pracy kary pieniężne ustala w określonej wysokości: kara finansowa za jedno przekroczenie, jak i za każdy dzień nieusprawiedliwionej nieobecności nie może być wyższa od jednodniowego wynagrodzenia pracownika. Co więcej, łącznie kary te nie mogą przewyższać jednej dziesiątej wynagrodzenia należnego do wypłaty. Wpływy z kar finansowych należy przeznaczyć na poprawę warunków bezpieczeństwa i higieny pracy.
Zobacz: Czym jest ergonomia pracy? Na co należy zwrócić uwagę? [Definicja ergonomii i rodzaje ergonomii]
Ukaranie pracownika – terminy, które warto znać
Zarówno pracownika jak i pracodawcę obowiązują ważne terminy:
- Pracodawca na zastosowanie kary porządkowej ma 2 tygodnie od powzięcia wiadomości o naruszeniu obowiązku pracowniczego oraz 3 miesiące od wystąpienia tego naruszenia (art. 109 Kodeksu pracy).
- Pracownik w ciągu 7 dni od dnia zawiadomienia go o ukaraniu może wnieść sprzeciw. Pracodawca decyduje o uwzględnieniu lub odrzuceniu sprzeciwu w ciągu 14 dni. Nieodrzucenie sprzeciwu w ciągu 14 dni od dnia jego wniesienia jest równoznaczne z uwzględnieniem sprzeciwu.
- Pracownik, który wniósł sprzeciw, ma 14 dni od dnia zawiadomienia go o odrzuceniu sprzeciwu na wystąpienie do sądu pracy o uchylenie zastosowanej kary (art. 112 Kodeksu pracy).
Zajrzyj: Co powinien zawierać regulamin pracy? Od ilu pracowników jest obowiązkowy?
Kary porządkowe – podsumowanie
Kary porządkowe powinny być stosowane zgodnie z przepisami Kodeksu pracy, ważne jest, aby pracodawca zastosował karę proporcjonalnie do przewinienia oraz pisemnie poinformował pracownika o przyczynie jej nałożenia.
Kodeks pracy upomnienie, podobnie jak naganę, dopuszcza w sytuacji gdy pracownik nie przestrzega ustalonej organizacji i porządku w procesie pracy, przepisów BHP, przeciwpożarowych oraz przyjętego sposobu potwierdzania przybycia i obecności, a także usprawiedliwiania nieobecności.
Kara pieniężna w pracy może zostać z kolei zastosowana gdy pracownik nie przestrzega przepisów BHP i przeciwpożarowych, opuścił pracę bez usprawiedliwiania bądź stawił się do pracy w stanie nietrzeźwości lub spożywał alkohol w czasie pracy.
Przy stosowaniu kar porządkowych pracodawca powinien wziąć pod uwagę przede wszystkim rodzaj naruszenia obowiązków pracowniczych, stopień winy pracownika oraz jego dotychczasowy stosunek do pracy.
Pytania i odpowiedzi: Kary porządkowe
Kiedy może być zastosowana kara upomnienia? Kodeks pracy
Karę upomnienia można zastosować w sytuacji gdy pracownik nie przestrzega ustalonej organizacji i porządku w procesie pracy, przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, przeciwpożarowych, a także przyjętego sposobu potwierdzania przybycia i obecności w pracy oraz usprawiedliwiania nieobecności w pracy.
Kiedy może zostać zastosowana kara nagany? Kodeks pracy
Kara nagany jest surowsza od upomnienia. Podobnie jak upomnienie, może być stosowania za nieprzestrzeganie ustalonej organizacji i porządku w procesie pracy, przepisów BHP, przeciwpożarowych, oraz przyjętego sposobu potwierdzania przybycia i obecności w pracy, oraz usprawiedliwiania nieobecności w pracy.
W jaki sposób pracodawca zawiadamia pracownika o zastosowaniu kary porządkowej?
Pracodawca jest zobowiązany do poinformowania pracownika o zastosowaniu kary porządkowej na piśmie, dokument powinien zawierać:
- rodzaj naruszenia obowiązków pracowniczych;
- datę dopuszczenia się przez pracownika naruszenia;
- informację o prawie zgłoszenia sprzeciwu i terminie jego wniesienia.
Odpis zawiadomienia należy złożyć do akt osobowych pracownika.
Przez jaki czas kary porządkowe zostają w aktach osobowych?
Po roku nienagannej pracy karę uważa się za niebyłą i usuwa się odpis zawiadomienia o ukaraniu pracownika z jego akt osobowych. Przed upływem tego terminu pracodawca może uznać karę za niebyłą z własnej inicjatywy lub na wniosek reprezentującej pracownika zakładowej organizacji związkowej.
Zachęcamy do zapoznania się z innymi artykułami:
Wzory CV
Szablony CV
Przykładowe CV
Ile idzie przelew z banku do banku?
Czy na macierzyńskim można pracować?
Urlop tacierzyński a ojcowski: czym się różnią?
Jak napisać wypowiedzenie umowy najmu?
Co to jest refaktura, jak ją wystawić i w jakiej sytuacji?
Kiedy przydatne jest zastrzeżenie PESEL i jak to zrobić?
Czy pracownik musi wziąć 14 dni urlopu wypoczynkowego?
Nagroda jubileuszowa – komu i kiedy przysługuje?
Czy można wziąć urlop na godziny? Jak działa to w praktyce?
Pokrewieństwo a powinowactwo: jak określić stopnie pokrewieństwa w rodzinie?
Na czym polega rekrutacja online i jak się do niej przygotować?
Czy dozwolone jest badanie alkomatem w pracy? Co mówią przepisy?
